Lis 28

Jak co roku ekipa „Rowerowego Tczewa” zorganizowa┼éa wypraw─Ö rowerow─ů:
we wakacje 2014 odwiedzili┼Ťmy BORNHOLM ­čśÇ

 20140628_071533
Start w Tczewie

1. Koncepcja wyprawy

Wyspa Bornholm le┼╝y zaledwie ok 100 km od Polski oraz 135 km od Danii, 88 km od Niemiec i 37 km od Szwecji, dlatego cz─Östo Polakom si─Ö kojarzy, i┼╝ Bornholm jest szwedzki. Wyspa o powierzchni zaledwie 588 km2 i linii brzegowej 141 km – nale┼╝y do Danii i jest najbardziej po┼éo┼╝onym na wsch├│d terytorium tego wyspiarskiego pa┼ästwa, kt├│re posiada a┼╝ 406 wysp i wysepek o r├│┼╝nej wielko┼Ťci. Bornholm s┼éynie od lat siedemdziesi─ůtych ubieg┼éego stulecia jako ba┼étycki raj rowerowy. Prawie ka┼╝dy polski globtroter rowerowy ma w swoich planach odwiedzenie tej wyspy cho─çby raz w ┼╝yciu.

Rok temu odwiedzili┼Ťmy Czechy i Niemcy. Tym razem po┼éo┼╝enie Bornholmu, jak r├│wnie┼╝ portu w Ko┼éobrzegu, z kt├│rego odp┼éywaj─ů statki – dawa┼é nam mo┼╝liwo┼Ť─ç rozpocz─Öcia i zako┼äczenia podr├│┼╝y na rowerach bezpo┼Ťrednio z Tczewa i do Tczewa, co wydatnie obni┼╝a koszty transportu oraz daje okazj─Ö do rowerowego zwiedzenia mniej nam znanych Bor├│w Tucholskich, zachodniej cz─Ö┼Ťci Kaszub i ┼Ťrodkowego wybrze┼╝a.

Imprez─Ö zaplanowali┼Ťmy na 16 dni, z czego dok┼éadnie po┼éow─Ö przeznaczyli┼Ťmy na zwiedzanie Bornholmu.

Dania nale┼╝y do najdro┼╝szych pobytowo kraj├│w Unii Europejskiej, dlatego te┼╝ ca┼é─ů kwot─Ö jak─ů dysponowali┼Ťmy na noclegi, postanowili┼Ťmy przeznaczy─ç na cz─Ö┼Ť─ç du┼äsk─ů i o ile to mo┼╝liwe – w Polsce na ten cel nie ponie┼Ť─ç ┼╝adnych koszt├│w. Dysponowali┼Ťmy sprz─Ötem biwakowym, ale czasy darmowego rozbijania namiot├│w w przypadkowych miejscach ju┼╝ si─Ö dawno sko┼äczy┼éy, tym bardziej w przypadku wi─Ökszej i zorganizowanej grupy. Zwr├│cili┼Ťmy si─Ö do dyrektor├│w szk├│┼é podstawowych le┼╝─ůcych mniej wi─Öcej na planowanej trasie naszej podr├│┼╝y o darmowe udost─Öpnienie nam jednorazowego noclegu. Nie by┼éo to ┼éatwe do wynegocjowania, ale dzia┼éaj─ůc z miesi─Öcznym wyprzedzeniem telefonicznie uda┼éo si─Ö nam ten plan zrealizowa─ç. Forma prawna organizacji jako uczniowski klub sportowy, dorobek zaprezentowany na naszej stronie www oraz informacja, ┼╝e b─Ödzie to zaledwie 10 osobowa grupa zdyscyplinowanej m┼éodzie┼╝y pod opiek─ů trzech┬á doros┼éych – wzbudza┼éa zaufanie. W kilku przypadkach proszono nas jedynie o podpisanie umowy o udost─Öpnienie budynk├│w szk├│┼é a tylko w dw├│ch przypadkach dyrekcje postawi┼éy nam w ostatniej chwili warunek symbolicznej odp┼éatno┼Ťci – w jednym przypadku oczekiwano kilku pi┼éek no┼╝nych jako form─Ö zap┼éaty a w drugim wp┼éaty 100 z┼é na Komitet Rodzicielski. Niezale┼╝nie od tego, wszystkim dyrektorom oraz osobom, kt├│re z nami wsp├│┼épracowa┼éy wr─Öczali┼Ťmy upominki i gad┼╝ety ufundowane przez Urz─ůd Miasta Tczewa oraz Starostwo Powiatu Tczewskiego, za kt├│re bardzo dzi─Ökujemy :) Ostatecznie tak si─Ö nam szcz─Ö┼Ťliwie uda┼éo, ┼╝e ani razu nie byli┼Ťmy zmuszeni do skorzystania z namiot├│w.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA
Za nami R├Şnne – stolica wyspy

Nie ma co ukrywa─ç, ale bez wsparcia finansowego ze strony naszych przyjaci├│┼é, czyli Urz─Ödu Miejskiego w Tczewie, Starostwa Powiatu Tczewskiego, Banku Gospodarki ┼╗ywno┼Ťciowej oraz Flextronics Poland – nie uda┼éoby si─Ö nam odwiedzi─ç Danii.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Nasz wyjazd dodatkowo zabezpiecza┼é samoch├│d osobowy, kt├│ry wozi┼é sprz─Öt biwakowy, naprawczy, zapas ┼╝ywno┼Ťci oraz po┼éow─Ö rzeczy osobistych ka┼╝dego uczestnika. W ten spos├│b mo┼╝na by┼éo ze sob─ů na rowerze wozi─ç tylko cz─Ö┼Ť─ç rzeczy, co odci─ů┼╝a┼éo rower i ka┼╝dego rowerzyst─Ö, umo┼╝liwiaj─ůc pokonywanie trasy szybciej, dalej i l┼╝ej. Samoch├│d stanowi┼é te┼╝ zabezpieczenie na wypadek awarii rower├│w lub te┼╝ zm─Öczenia i kontuzji uczestnik├│w, co niestety sporadycznie si─Ö zdarza┼éo.

20140713_100323
Nasze zabezpieczenie techniczne

Poniewa┼╝ ka┼╝dy nocleg by┼é precyzyjnie wcze┼Ťniej um├│wiony, dlatego samoch├│d umo┼╝liwia┼é nam dotarcie na czas bez wzgl─Ödu na warunki pogodowe lub awarie, co mia┼éo du┼╝e znaczenie logistyczne.

20140701_100157
Powitanie Bałtyku

2. Trasa na Bornholm

Wyjechali┼Ťmy z Tczewa w pierwszym mo┼╝liwym terminie czyli w ju┼╝ sobot─Ö 28 czerwca, aby bocznymi asfaltami a potem drogami le┼Ťnymi dotrze─ç na pierwszy nocleg w Karsinie. Spieszyli┼Ťmy si─Ö przed maj─ůcym pojawi─ç si─Ö w ci─ůgu dnia deszczem i faktycznie kr├│tko po godzinie 15.00 pojawi┼éa si─Ö m┼╝awka. Nim dotarli┼Ťmy na Bornholm – deszcz (a nierzadko pot─Ö┼╝ne ulewy) i zachodni wiatr w czo┼éo towarzyszy┼éy nam prawie ka┼╝dego dnia na polskiej ziemi, do czego ju┼╝ zd─ů┼╝yli┼Ťmy si─Ö przyzwyczai─ç, gdy┼╝ corocznie „szcz─Ö┼Ťliwie” napotykamy ten sam typ pogody. W kolejnych dniach odwiedzili┼Ťmy Miastko, Dobies┼éaw, Koszalin i Ko┼éobrzeg, sk─ůd wsiedli┼Ťmy na statek do du┼äskiego portu Nexo. Po drodze┬á podzielili┼Ťmy si─Ö na dwie mniejsze kilkuosobowe grupy, co wp┼éywa na zwi─Ökszenie bezpiecze┼ästwa jazdy w przypadku pojawienia na drodze z ruchem samochodowym oraz umo┼╝liwia lepsze dostosowanie tempa jazdy uczestnik├│w do ┼Ťredniej ca┼éego peletonu. Wybierali┼Ťmy najcz─Ö┼Ťciej boczne drogi asfaltowe wzd┼éu┼╝ brzegu morza, staraj─ůc si─Ö raczej unika─ç dr├│g gruntowych, co nie zawsze by┼éo mo┼╝liwe. Alternatyw─ů by┼éa niezwykle zat┼éoczona autami bezle┼Ťna droga krajowa nr 6, cz─Östo bez pobocza i z silnym wiatrem zachodnim co oznacza┼éo jazd─Ö pod wiatr. Planowanie trasy napotyka┼éo jednak na pewne niespodzianki. Jedna z nich spotka┼éa nas na mierzei odgraniczaj─ůcej Jezioro Bukowo. Jad─ůc z D─ůbek wpierw si─Ö jedzie┬á ┼éadn─ů asfaltow─ů drog─ů a┼╝┬á w ko┼äcu pojawia si─Ö nieoczekiwanie znak „zakaz wjazdu wszelkich pojazd├│w” oraz budynek Urz─Ödu Morskiego z informacj─ů, ┼╝e dalsza jazda wymaga zgody UM. Co robi─ç? Kierownik plac├│wki powiedzia┼é kr├│tko, i┼╝ zgody nie wyra┼╝a, bez podania uzasadnienia. Zastanawiaj─ůce by┼éo to, ┼╝e posiadana przez nas nawigacja i mapa GPS definiowa┼éy drog─Ö dalej, jako mo┼╝liw─ů do kontynuowania. Wycofanie si─Ö z drogi oznacza┼éo cofni─Öcie si─Ö oraz konieczno┼Ť─ç okr─ů┼╝ania do┼Ť─ç sporego jeziora. Wybrali┼Ťmy opcj─Ö pchania rower├│w po pla┼╝y, aby potem z powrotem dosta─ç si─Ö na drog─Ö wzd┼éu┼╝ mierzei. Przed realizacj─ů tego planu okr─ů┼╝enia nieprzyjaznego terytorium urz─Ödu morskiego pr├│bowali┼Ťmy zasi─Ögn─ů─ç informacji u mieszka┼äc├│w D─ůbek, ale nikt nie potrafi┼é nam dok┼éadnie opowiedzie─ç, jak ta droga dalej wygl─ůda.┬á Sprawa zacz─Ö┼éa nam wygl─ůda─ç jak zwyczaje z okresu minionego PRL-u, kiedy to komunistyczna w┼éadza stawia┼éa przedziwne zakazy. Na dalekiej prowincji mog┼éo si─Ö to jeszcze zachowa─ç, tym bardziej, ┼╝e trawiasty teren dooko┼éa Urz─Ödu Morskiego by┼é wype┼éniony olbrzymi─ů ilo┼Ťci─ů wypoczywaj─ůcych letnik├│w, namiot├│w, przyczep kempingowych, co wygl─ůda┼éo na zupe┼énie prywatn─ů inicjatyw─Ö urz─Öduj─ůcej dyrekcji na terenie pa┼ästwowego obiektu, i to poza jak─ůkolwiek jurysdykcj─ů urz─Ödu skarbowego. Pracownicy plac├│wki Urz─Ödu Morskiego nie nosili ┼╝adnego zwyczajowego umundurowania i zachowywali si─Ö tak, jakby sami byli na nieustannych wczasach. Nic wi─Öc dziwnego, ┼╝e lepiej obcych nie wpuszcza─ç na teren plac├│wki. Okr─ů┼╝yli┼Ťmy pla┼╝─ů UM ale poruszanie si─Ö rowerem okaza┼éo si─Ö mocno utrudnione. Droga na mierzei by┼éa mocno zapiaszczona i poro┼Ťni─Öta wysok─ů ro┼Ťlinno┼Ťci─ů. Po pewnym czasie wr├│cili┼Ťmy na pla┼╝─Ö. Ostatecznie pchali┼Ťmy rowery kilka kilometr├│w po piasku, aby potem po┼Ťwi─Öci─ç sporo czasu na odpiaszczenie ┼éa┼äcuch├│w, but├│w itp. Odradzamy rowerzystom zwiedzanie tej cz─Ö┼Ťci polskiego wybrze┼╝a!

20140701_140636
Mierzeja Jeziora Bukowo

3. Pobyt na Bornholmie

Pogoda. Prognoza pogody na czas pobytu na Bornholmie na szcz─Ö┼Ťcie si─Ö nie sprawdzi┼éa – podczas pobytu tylko raz pada┼é kr├│tko deszcz, a poza tym panowa┼éa pi─Ökna s┼éoneczna pogoda, oko┼éo 22 stopni za dnia, 18 stopni w nocy i umiarkowany wiatr, kt├│ry wia┼é bez przerwy, co nie powinno dziwi─ç, bo to przecie┼╝ ca┼ékiem ma┼éa wyspa. Pono─ç wiatr na Bornholmie mo┼╝e by─ç na tyle silny, ┼╝e potrafi zatrzyma─ç rowerzyst─Ö podczas zje┼╝d┼╝ania z wysokich g├│rek, ale my tego nie do┼Ťwiadczyli┼Ťmy. Dziwne jest natomiast to, ┼╝e podczas pobytu na wyspie wiatr wia┼é z przodu lub z uko┼Ťnie z przodu, ale nigdy… z ty┼éu.

20140702_070445
Za nami Polska…

20140702_101826
… przed nami powoli ods┼éania si─Ö Bornholm!

OLYMPUS DIGITAL CAMERA
W końcu na Bornholmie!

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Ludzie. Wyspiarze s─ů niezwykle mili, sympatyczni i sk┼éonni do pomocy. Prawie ka┼╝dy, kto nas mija┼é na ulicy – u┼Ťmiecha┼é si─Ö ┼╝yczliwie na powitanie, niezale┼╝nie od wieku. Ma┼ée dzieci na wsiach niekiedy pozdrawia┼éy nas, zw┼éaszcza, kiedy same te┼╝ jecha┼éy na rowerach. W┼Ťr├│d mijanych os├│b na ulicach bornholmskich miasteczek przewa┼╝aj─ů zdecydowanie seniorzy. Mijali┼Ťmy grupki niemieckich piechur├│w w starszym wieku, aktywnie zwiedzaj─ůcych kamienist─ů turystyczn─ů tras─Ö wzd┼éu┼╝ wybrze┼╝a. Bornholm to przede wszystkim spok├│j. Nie ma tutaj ha┼éa┼Ťliwych ulicznych jarmarcznych kram├│w, du┼╝ych imprez wakacyjnych i nag┼éo┼Ťnienia ulicznego – co cz─Östo spotykali┼Ťmy w Polsce jad─ůc wzd┼éu┼╝ wybrze┼╝a.┬á Mieszka┼äc├│w charakteryzuje spok├│j i duuuu┼╝e poczucie bezpiecze┼ästwa, kt├│re rozci─ůga si─Ö na wszystko. Nikt nie zak┼éada zapi─Ö─ç na rowery, samochody i mieszkania pozostaj─ů niezakluczone. Po dw├│ch dniach ten spok├│j udzieli┼é si─Ö tak┼╝e i nam. Przestali┼Ťmy martwi─ç si─Ö o pozostawiane rowery na czas zakup├│w lub zwiedzania r├│┼╝nych miejsc oraz przejmowa─ç faktem, ┼╝e nie dzia┼éaj─ů zamki w drzwiach naszych mieszka┼ä. Jeden z klubowicz├│w o┼Ťwiadczy┼é nawet, ┼╝e ch─Ötnie by zamieszka┼é na tej wyspie.┬á Doda─ç jeszcze warto, ┼╝e przed po┼éow─ů dom├│w dumnie i non-stop powiewa du┼äska flaga narodowa, najcz─Ö┼Ťciej na bardzo wysokich masztach. Flagi mo┼╝na spotka─ç nawet na bezobs┼éugowych mini-sklepikach, kt├│re wyst─Öpuj─ů cz─Östo na wsiach a nawet na przedmie┼Ťciach. Z daleka wygl─ůdaj─ů jak du┼╝e karmiki dla ptak├│w. Wewn─ůtrz pod zadaszeniem oferowane s─ů produkty z danego gospodarstwa: ziemniaki, w┼éoszczyzna, mi├│d itp. Pieni─ůdze nale┼╝y samemu odliczy─ç i wrzuci─ç do skarbonki w zamian za oferowany towar. W budkach nie by┼éo urz─ůdze┼ä alarmowych ani kamer monitoruj─ůcych. Policjant├│w wiedzieli┼Ťmy tylko jeden raz, ale w internecie s─ů liczne relacje, ┼╝e podczas pobytu Polacy nie napotkali wcale policji.

20140708_142540
Typowy samoobs┼éugowy przydro┼╝ny sklepik z du┼äsk─ů flag─ů.

20140704_120853
Du┼äski cmentarzyk – niepodobny do jakiegokolwiek polskiego…

Sklepy, zakupy, domy. Na wyspie zdecydowanie przewa┼╝aj─ů ma┼ée rodzinne sklepiki, od wielu lat mieszcz─ůce si─Ö w tej samej lokalizacji. Cz─Östo mo┼╝na spotka─ç lokalne wytw├│rnie czekolady, karmelu, cukierk├│w, szk┼éa itp., kt├│re nie maj─ů ┼╝adnych tajemnic produkcyjnych. Mo┼╝na podej┼Ť─ç na oszklone zaplecze i zobaczy─ç, jak si─Ö produkuje oferowany towar. Ceny w takich sklepach s─ů adekwatne do niemasowej produkcji, a mimo to Du┼äczycy ch─Ötnie w┼éa┼Ťnie w nich robi─ů zakupy. Du┼äskim odpowiednikiem polskiej „Biedronki” jest sie─ç „Netto”, znana nam te┼╝ w Tczewie, przy czym sklep├│w tych jest zaledwie kilka. Bornholm unikn─ů┼é „MacDonaldyzacji”, poniewa┼╝ nie ma tam pude┼ékowej nowoczesnej architektury ani sieci sklep├│w-gigant├│w. Ma si─Ö silne wra┼╝enie, ┼╝e nie cena decyduje co kupi w sklepie sta┼éy mieszkaniec wyspy. Skutki s─ů takie, ┼╝e zwiedzaj─ůc Bornholm turysta widzi wyra┼║nie, ┼╝e przyjecha┼é do krainy, gdzie stoj─ů autentyczne stare ceglane domy ze spadzistymi dachami z dach├│wek, a ┼╝ycie toczy si─Ö wok├│┼é dobros─ůsiedzkich lokalnych relacji wszystkich ze wszystkimi.

20140707_110755
Przysklepowy automat do skupu butelek, tak┼╝e plastykowych

20140707_110824

Drogi, rowery i… samochody. Na bornholmskich drogach prawie po┼éowa mijanych samochod├│w, to drogie autentyki sprzed kilkudziesi─Öciu lat, wygl─ůdaj─ůce jak pojazdy ┼Ťwie┼╝o wyprodukowane. Nigdy w ┼╝yciu nie wiedzieli┼Ťmy tylu s┼éynnych historycznych aut! Co do infrastruktury rowerowej, to poza zwyczajowymi ┼Ťcie┼╝kami rowerowymi w miastach, mo┼╝na te┼╝ spotka─ç prawdziwe drogi rowerowe poza miastami, czyli drogi wybudowane od pocz─ůtku do ko┼äca z przeznaczeniem wy┼é─ůcznie dla rowerzyst├│w, po kt├│rych mo┼╝na bezpiecznie i bezkolizyjnie rozwija─ç dowoln─ů pr─Ödko┼Ť─ç, tak┼╝e jad─ůc rowerem szosowym. W Polsce przewa┼╝aj─ů nadal ┼Ťcie┼╝ki rowerowe, na kt├│rych du┼╝e wsp├│┼éczynniki wyd┼éu┼╝enia i op├│┼║nienia – skutecznie zniech─Öcaj─ů szybko jad─ůcych rowerzyst├│w, aby z nich korzysta─ç.

Stojaki rowerowe. No c├│┼╝, w tym rowerowym ba┼étyckim raju prawie wcale si─Ö ich nie spotyka, ale… po co komu stojaki, skoro tu nie ma z┼éodziei? Rowery na Bornholmie zostawia si─Ö bezpiecznie po prostu┬á „byle gdzie”, a to odkrycie da┼éo nam wiele do my┼Ťlenia o Polsce…

┬áZakwaterowanie. D┼éugo szukali┼Ťmy mo┼╝liwego wariantu zakwaterowania, kt├│ry dawa┼éby nam zno┼Ťny komfort zakwaterowania przy spodziewanej niekorzystnej pogodzie. Badali┼Ťmy mo┼╝liwo┼Ť─ç wynajmu du┼╝ego wieloosobowego domu, ale ceny tu┼╝ przed sezonem poszybowa┼éy znacznie powy┼╝ej naszego bud┼╝etu, a ta┼äsze domki zosta┼éy szybko zarezerwowane ju┼╝ kilka miesi─Öcy wcze┼Ťniej. Potem odkryli┼Ťmy, ┼╝e istniej─ů schroniska m┼éodzie┼╝owe oraz campingi. Na wszelki wypadek ka┼╝dy z nas wyrobi┼é sobie mi─Ödzynarodow─ů kart─Ö zni┼╝ek PTSM. Znale┼║li┼Ťmy te┼╝ informacje o ca┼ékowicie bezp┼éatnych stanicach noclegowych w formie zabudowanych cz─Ö┼Ťciowo lub ca┼ékowicie zadasze┼ä, ale bez infrastruktury typu WC, prysznic i pozbawione mo┼╝liwo┼Ťci zrobienia ciep┼éego posi┼éku. Innym wariantem korzystnym cenowo by┼éa mo┼╝liwo┼Ť─ç skorzystania z p├│l namiotowych po┼éo┼╝onych bardziej w g┼é─Öbi l─ůdu na terenie gospodarstw agroturystycznych, ale tam zwyczajowo p┼éaci si─Ö albo do r─Öki, albo do skarbonki. Powsta┼éa zatem potencjalna trudno┼Ť─ç w postaci niemo┼╝no┼Ťci rozliczenia si─Ö finansowego u jednego ze sponsor├│w, kt├│rym by┼é urz─ůd.┬á Zderzenie polskich zwyczaj├│w i reali├│w ksi─Ögowych, gdzie na wszystko trzeba zbiera─ç rachunki, w przypadku wyjazdu dotowanego a realiami innych kraj├│w europejskich, gdzie ┼╝yczenie wydania nam rachunku wzbudza┼éo najcz─Ö┼Ťciej ogromne zdziwienie: po co? Do┼Ťwiadczyli┼Ťmy tego ju┼╝ rok temu podczas pobytu we Vrchlabi, bo czescy rowerzy┼Ťci z Pa┼éacu Dzieci i M┼éodzie┼╝y, b─Öd─ůc zorganizowan─ů grup─ů zupe┼énie tak─ů sam─ů jak my, po drodze NIE┬á ZBIERALI┬á ┼╗ADNYCH┬á RACHUNK├ôW, a ich donatorom wystarczy┼éo jedynie o┼Ťwiadczenie kierownika wyjazdu o poniesionych wydatkach. Ostatecznie uda┼éo si─Ö nam znale┼║─ç nocleg poprzez Allegro: wystarczy┼éo do wyszukiwarki wpisa─ç s┼éowo „Bornholm” aby pojawia┼é si─Ö namiar na pani─ů, kt├│ra z kolei da┼éa nam kontakt na swoj─ů znajom─ů zamieszka┼é─ů ju┼╝ wiele lat na wyspie. W ten nieoczekiwany spos├│b uda┼éo si─Ö nam nawi─ůza─ç kontakt z Poloni─ů du┼äsk─ů a dok┼éadnie z Pani─ů Alicj─ů Madsen, kt├│ra prowadzi gospodarstwo agroturystyczne kilka kilometr├│w od Gudhjem na p├│┼énocy Bornholmu oraz restauracj─Ö dla turyst├│w kilkana┼Ťcie km dalej. Pani Alicja potraktowa┼éa niezwykle ┼╝yczliwie i wynaj─Ö┼éa nam dwa wieloosobowe mieszkania w baaaaaardzo przyst─Öpnych cenach, czyli takich zni┼╝kowych i specjalnie dla nas ­čśë┬á Po naszym powrocie do Polski dwie inne ekipy z naszego polecenia tak┼╝e skorzysta┼éy z go┼Ťcinno┼Ťci Pani Alicji. Zach─Öcamy do odwiedzenia w przysz┼éo┼Ťci http://bornholm-noclegi.dk/ Pani Alicja wydaje rachunki, co by┼éo dla nas niezwykle istotnym czynnikiem.

20140707_173910
Nasza rezydencja na wyspie: Brommegaard!

20140708_133746
Na Bornholmie mo┼╝na spotka─ç polskie ┼╝ubry!

OLYMPUS DIGITAL CAMERA
By┼éy tylko kilkana┼Ťcie metr├│w od nas….

Zwiedzanie. Atrakcje turystyczne wyspy s─ů do┼Ť─ç drogie, ale te najwi─Öksze nadal pozostaj─ů bezp┼éatne, jak chocia┼╝by ca┼éodniowe zwiedzanie pot─Ö┼╝nego i malowniczego┬á zamku Hammershus na p├│┼énocnym cyplu wyspy.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA
Ruiny najwi─Ökszego zamku w Europie p├│┼énocnej – Hammershus

Ponadto warto zwiedzi─ç:
– Hammeren, czyli najdalej na p├│┼énoc wysuni─Öty fragment Bornholmu, masyw tektoniczny z wytyczonym szlakiem turystycznym, prowadz─ůcym przy latarni morskiej, ruinach ┼Ťwi─ůtyni.
– Rajskie Pag├│rki, to las, na terenie, kt├│rego mo┼╝na obejrze─ç pozosta┼éo┼Ťci dzia┼éa┼ä lodowca i ruch├│w tektonicznych. Na terenie wyznaczone s─ů trasy turystyczne prowadz─ůce do atrakcji:, Rokkesten, pot─Ö┼╝ny g┼éaz narzutowy, Grydes├Ş, jeziorko oraz Dybedal czyli niezwyk┼éa dolina szczelinowa.
– Las Almindingen ÔÇô du┼╝y obszar le┼Ťny, trzeci pod wzgl─Ödem wielko┼Ťci w ca┼éej Danii, na tym terenie znajduje si─Ö skupisko jezior. Wzniesienie Rytterknaeten to najwy┼╝szy punkt wyspy (162 m n.p.m.). W Almindingen dla turyst├│w utworzono szlaki turystyczne prowadz─ůce do ciekawych form skalnych (wej┼Ťcie darmowe).
– Wiatraki b─Öd─ůce elementem krajobrazu Bornholmu s─ů wiatraki rozsiane po ca┼éej wyspie. Niew─ůtpliw─ů atrakcj─ů turystyczn─ů s─ů stare wiatraki. Na wyspie zachowa┼éo si─Ö ich 14, a najpopularniejszy jest bia┼éy ÔÇťholenderÔÇŁ w ├ůrsdale, kt├│ry mo┼╝na zwiedza─ç.

20140702_140437
Malownicze wiatraki
to ulubiony motyw fotograficzny

20140702_153828

– Rotundy, czyli cztery oryginalne niedu┼╝e ko┼Ťcio┼éy zbudowane na planie ko┼éa, datowane na XII w. Pe┼éni┼éy one funkcje obronne i sakralne oraz by┼éy doskona┼éymi punktami obserwacyjnymi (Nylars Kirke , Ols Kirke, Ny Kirke, ├śsterlars Kirke). Najcz─Ö┼Ťciej za wej┼Ťcie pobierana jest niewielka op┼éata.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

– W─Ödzarnia w Hasle, gdzie mo┼╝na si─Ö zapozna─ç z procesem w─Ödzenia s┼éawnych bornholmer├│w, czyli w─Ödzonych ┼Ťledzi. Najbardziej znany, mo┼╝liwy do skosztowania na miejscu, jest Sol over Bornholm porcja ┼Ťledzia z surowym ┼╝├│┼étkiem, rzodkiewk─ů, szczypiorkiem i porcj─ů chleba plus tradycyjna sa┼éatka z ziemniak├│w na zimno.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA
Bornholmska w─Ödzarnia

– Jons Kapel, czyli turnia granitowa, po stworzonych specjalnie schodach mo┼╝na si─Ö dosta─ç do kaplicy, z kt├│rej pono─ç zakonnik Jons nawraca┼é Dun├│w czyli Wiking├│w na chrze┼Ťcija┼ästwo (zwiedzanie darmowe).

Na Bornholmie najpopularniejszym przysmakiem s─ů r├│┼╝ne formy ┼Ťledzia, mo┼╝na te┼╝ skorzysta─ç z oferty tzw. fiskebuffet, czyli st├│┼é szwedzki: p┼éacimy rachunek i mo┼╝na je┼Ť─ç do woli. Warto te┼╝ skosztowa─ç lokalnego piwa i nalewek.
Warto doda─ç, i┼╝ prawie ka┼╝dy Du┼äczyk biegle m├│wi po angielsku. Czy zatem warto bra─ç s┼éownik? Naszym zdaniem tak, poniewa┼╝ wszelkie napisy s─ů wy┼é─ůcznie po du┼äsku. Ksi─ů┼╝eczka typu „rozm├│wki polsko-du┼äskie” nie przyda si─Ö wcale. Tylko w┬áR├Şnne (stolica Bornholmu) mo┼╝na┬á by┼éo spotka─ç kilka napis├│w po szwedzku, angielsku i niemiecku.┬á W ka┼╝dej wi─Ökszej miejscowo┼Ťci s─ů punkty informacji turystycznej, gdzie bezp┼éatnie mo┼╝na uzyska─ç mapki oraz przewodniki po wyspie, tak┼╝e po polsku, dlatego nie warto ich kupowa─ç – np. na polskim statu podczas rejsu na wysp─Ö.

20140707_150351
Na zakupach w Gudhjem

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Pla┼╝e i woda. Bornholm op┼éywa morska woda o czysto┼Ťci niespotykanej przy polskim wybrze┼╝u Ba┼étyku. Temperatura by┼éa zno┼Ťna i kilka razy ch─Ötniej si─Ö k─ůpali┼Ťmy. Niestety piaszczyste pla┼╝e wyst─Öpuj─ů jedynie w po┼éudniowo-zachodniej cz─Ö┼Ťci wyspy, s┼éyn─ůce z najczystszego i najbielszego piasku w Europie. Ziarenka piasku przy okazji maj─ů mocno zbli┼╝ony i regularny kszta┼ét do tego stopnia, i┼╝ w ┼Ťredniowieczu s┼éu┼╝y┼é do produkcji bardzo precyzyjnych klepsydr. Wyspiarze w atrakcyjniejszych miejscach wysypuj─ů piaskiem sztuczne pla┼╝e w pozosta┼éych cz─Ö┼Ťciach wyspy. Problemem pozostaje jedynie dno Ba┼étyku, kt├│re jest usiane kamieniami r├│┼╝nej wielko┼Ťci, dlatego warto posiada─ç buty k─ůpielowe.

20140707_113200
Tak wygl─ůda woda wok├│┼é wyspy, ok. 1 m g┼é─Öboko┼Ťci

20140707_120436

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

 

4. Powr├│t do Polski

Powr├│t nast─ůpi┼é nieoczekiwanie dzie┼ä wcze┼Ťniej w wyniku zaskakuj─ůcego SMSa od armatora statku, kt├│ry nakazywa┼é nam natychmiast – w ci─ůgu dw├│ch godzin uda─ç si─Ö na drugi brzeg wyspy do portu, aby wsi─ů┼Ť─ç na statek, poniewa┼╝ nast─Öpnego dnia istnia┼éa zapowied┼║ sztormu. Termin ten by┼é zupe┼énie niemo┼╝liwy do wykonania, poniewa┼╝ ekipa by┼éa rozproszona, niespakowana a odleg┼éo┼Ť─ç prawie 50 km pod wiatr raczej nie do pokonania w tak kr├│tkim czasie, bo na samo spakowanie potrzeba by┼éo minimum p├│┼é godziny. Po nerwowych negocjacjach telefonicznych osi─ůgn─Öli┼Ťmy porozumienie z armatorem, ┼╝e daje nam trzy godziny do czasu odp┼éyni─Öcia statku i obie nasze grupy zd─ů┼╝y┼éy w ca┼éo┼Ťci wsi─ů┼Ť─ç na statek. Wniosek z tej przygody taki, ┼╝e podczas pobytu na Bornholmie trzeba ┼Ťledzi─ç morskie prognozy pogody i nie da─ç si─Ö zaskoczy─ç wcze┼Ťniejszym powrotem. Na zakwaterowanie nale┼╝y wybiera─ç maksymalnie ┼Ťrodek wyspy, aby droga awaryjnego powrotu by┼éa kr├│tsza. Perspektywa nieoczekiwanego przymusowego uwi─Özienia na drogiej wyspie mo┼╝e okaza─ç si─Ö fatalna w skutkach, a co ciekawe – zakres jakiegokolwiek ubezpieczenia nie obejmuje takiej sytuacji.

Ostatecznie wyl─ůdowali┼Ťmy w nocy w Ko┼éobrzegu, aby nast─Öpnego dnia wyruszy─ç w dalsz─ů tras─Ö do Dar┼éowa a potem Dar┼éowo – Ustka – Pot─Ögowo – Kamienica Kr├│lewska – Mirachowo – Kartuzy (┼üapalice) – Tczew.

20140709_130032
Znowu w Polsce! :)

20140710_160111
Nowoczesny most zwodzony w Ustce

20140710_175418
Suszenie r─Öcznik├│w :)

20140710_175408
Stonehenge ­čśë

20140713_103148
Bajkowy zamek w Łapalicach!

20140713_154931
I znowu w Tczewie!

┬á5. Plany na przysz┼éo┼Ť─ç.
Zagraniczne wypady b─Ödziemy kontynuowa─ç w przysz┼éo┼Ťci. Ju┼╝ w czasie najbli┼╝szych ferii zimowych zorganizujemy zimowisko rowerowe w Niemczech ko┼éo Hamburga, a w drugiej po┼éowie lipca 2015 mamy zaproszenie do odwiedzin naszych przyjaci├│┼é w ┼Ťrodkowej Szwecji. Do zobaczyska na szlaku!

Ps. To już 201 artykuł na naszej stronie :)

Ca┼ékiem niezauwa┼╝enie obchodzili┼Ťmy niedawno okr─ůg┼é─ů bo dwustu-setn─ů publikacj─Ö.

Autor MJB \\ tagi: , , , , , , , , , , , ,